پایان نامه پيدايش و سير تحول شهرهاي جديد


تعاريف و مفاهيم

شهرهاي جديد در نظامهاي اجتماعي – اقتصادي جهان و با توجه به تحولات نظريه اي بسيار دگرگون شده اند هنوز تعريف جامعي براي شهرهاي جديد ارائه نشده است اما مي توان تعاريف زير را براي آنها پذيرفت :

  • شهرهاي جديد ، اجتماعهاي برنامه ريزي شده اي است كه در پاسخ به اهداف از پيش تعيين شده ايجاد مي شود
  • ايجاد شهر جديد عملي ارادي است كه فرض را بر وجود يك منبع قدرت يا سازماني مي گذارد كه تأمين كننده مكان ومنابع براي توسعه شهر و اعمال كنترل مداوم بر آن است تا شهر به اندازه با دوامي برسد .
  • شهر جديد‌، اجتماعي خود اتكاست باجمعيت و مساحت مشخص ، فاصله اي معين از مادرشهر ، برنامه ريزي از پيش تعين شده ، اهداف معين و همچنين برخوردار از تمام تسهيلات لازم براي يك محيط مستقل

معمولاًشهرهاي جديد براي تمركز زدايي كالبدي ، اقتصادي و اجتماعي در ناحيه شهري شهرهاي بزرگ طراحي مي شوند تا با وجود جاذبة نزديكي به شهرهاي بزرگ ، جمعيت تشويق به خروج از مادرشهر شوند تا اسكان به همراه اجراي برنامه هاي توسعه اقتصادي – اجتماعي فراهم آيد ، بدين ترتيب جذب سرريزهاي جمعيتي ، ساماندهي فضايي مادر شهر و ناحيه شهري ، بهبود وضعيت محيط كار ، زندگي سالم و اجتماعي كامل ميسر مي شود . در واقع مفهوم شهر جديد مفهوم اجزاي يك شهر در يك ارتباط ارگانيك با يكديگر است .

بنابر تعاريف قبلي شهرهاي جديد داراي تاريخ تولد مشخصي هستند و در زمان كوتاه و معيني ساخته مي شوند اينگونه شهرها در تضاد كامل با پيدايش و تحول شهرهاي متراكم هستند . و براساس يك هسته ، پيش از آنكه به وجود آيند تشكيل مي شوند و به كندي رشد مي كنند معمولاًبرنامه ريزي شهر جديد مبتني بر پيش بيني جمعيت است تا اين جمعيت پايه اي براي پيش بيني نيازهاي كالبدي ، اقتصادي و اجتماعي آينده باشد .

طراحي و ساخت شهرهاي جديد بيشتر در زمينهاي بكر وغير قابل كشت و بدون هسته اوليه صورت مي گيرد شهرهاي جديد درالگوهاي متعددي طبقه بندي مي شوند و در مباحث آينده به طور مفصل درباره آن بحث خواهد شد .

شهر جديد با حومه اختلاف اساسي دارد حومه يك ناحيه مجزاي مسكوني است كه ساكنان آن براي كار به شهر دورتر رفت و آمد مي كنند اما شهر جديد بايد همه عملكردهاي شهري را به اندازة‌معين داشته باشد .

سابقه شهرهاي جديد

اگر منظور از طراحي شهرهاي جديد را ايجاد نظامي از پيش فكر شده براي نحوه استقرار كاربريهاي شهري و نحوه ارتباط بين آنها در كل مجموعه و نيز نحوه ارتباط اين نظام در چهارچوبهاي وسيعتر ناحيه اي وملي فرض كنيم ، اين امر سابقه اي طولاني دارد . به طور كلي شهرهاي جديد در بيشتر دوره هاي تاريخي ، بويژه از زماني كه شهر نشيني شروع شد ، در اقصي نقاط دنيا طراحي و احداث شده اند احداث اين شهرها در مورادي به مثابه برنامه اي براي تحقق بخشي از سياست حكومتها بودهاست ، كه در اين زمينه مي توان از شهرهاي جديد بابلي و آشوري در بين النهرين ، موهنجودارو در ايندوس ، كاهن در مصر ، ميليتوس ، اولين توس و پرينس در يونان وتعدادي مراكز شهرهاي جديد در افريقا نام برد . در قرون وسطي گروههاي مذهبي و پادشاهان، شهرهاي جديد در آفريقا نام برد . در قرون وسطي گروه هاي مذهبي و پادشاهان ، شهرهاي جديد بسياري را ساخته‌اند . در عصر رنسانس نيز معماران و برنامه ريزان چنين شهرهايي را ايجاد كرده اند كه از آن ميان ميتوان از اسكارموزي نام برد . همچنين پس از كشف آمريكا توسط كريستف كلمب، در سال 1492 در سال جنوبي جزاير اسپانيولي شهر جديدي ساخته شد . در ايران نيز پادشاهان در گذشته هاي دور شهرهاي جديد معتددي را احداث كرده اند كه از آن ميان مي توان از تخت جمشيد و نيشابور نام برد .

در دولت شهرهاي يونان نيز ، هدف اصلي از طراحي شهر، ايجاد سكونتگاهي با اندازه جمعيتي مشخص و ايجاد نظامي كه در برگيرندة كليه فعاليتهاي مذهبي – سياسي و اقتصادي شهروندان باشد بوده است .

شهرهاي دفاعي دوره رنسانس گوياي تفكر طراحان جهت ايجاد نظامي براي شكل گيري شهر است طراحي شهرهاي آرماني در قرن نوزدهم از سوي تخيل گرايان ، به بحث ايجاد سكونتگاههاي مطلوب و تخيلي بشر دامن زد .

در حقيقت ، نياز به ايجاد شهر جديد در دوره هاي انتقالي براي تحول جامعه است و هر موج شهر جديد ، بيانگر كوششي جهت توسعه ساختاري جديد براي جامعه است كه مي تواند با مبناي اقتصادي نيز تغيير يافته تطابق داشته باشد بنابراين شهرهاي جديد پيش نمونه هايي براي تجديد ساختار و نوسازي شهرهاي بزرگ هستند .

بدين ترتيب تا اواسط قرن حاضر معيار اصلي طراحي شهرهاي جديد ، اندازه معين تمام عناصرشهري آن بوده است . كلية شهرهاي آرماني قرن نوزدهم و باغشهرهاي اوايل قرن معاصر نيز از اندازة معيني براي تمامي عناصر شهري پيروي مي كردند . از اواسط قرن حاضر در طراحي شهرهاي جديد تجديد نظري اساسي شده است كه هدف مناسبي براي فعاليتهاي متنوع افراد و توانايي رشد و تحول پذيري آنان بوده است ، بدين ترتيب شهرهاي جديد امروزي با گذشته اختلاف دارد چون امروزه شهرهاي جديد ابتدا طراحي و سپس احداث مي شود ،بنابراين ايده هاورد كه در سال 1898 طرح شد با توجه به تحولات عيني هر كشوري ، تغيير بسياري كرده است اين شهرها در بسياري از كشورهاي دنيا اعم از سرمايه داري ، سوسياليستي سابق و جهان سوم احداث شده است .

نظام شهري وشهرهاي جديد در ايران

براي دانلود متن کامل پايان نامه اينجا کليک کنيد