پایان نامه مقایسه رابطه فرسودگی شغلی با سلامت روان در بین حسابرسان و پرستاران


دانشگاه بین­ المللی امام رضا 

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

(گروه حسابداری)

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد حسابرسی

عنوان:

مقایسه رابطه فرسودگی شغلی با سلامت روان در بین حسابرسان و پرستاران

استاد راهنما:

دکتر مهدی مرادی

استاد مشاور:

دکتر زهرا خوشنویسان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

1- فصل اول: کلیات تحقیق……………………………. 2

1-1-مقدمه…………………………….. 2

1-2- بیان مساله…………………………….. 2

1-3-اهمیت تحقیق……………………………… 5

1-4- اهداف تحقیق……………………………… 5

1-5- فرضیه‌های تحقیق…………………………….. 5

1-6- روش‌شناسی تحقیق……………………………… 6

1-6-1-نوع و روش تحقیق……………………………… 6

1-6-2- جامعه مورد مطالعه…………………………….. 6

1-6-3- نمونه و روش نمونه‌گیری………………………………. 6

1-6-4-  ابزار تحقیق……………………………… 7

1-6-4-1- مقیاس فرسودگی شغلی پینس و ارونسون……………………… 7

1-6-4-2-  پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ………………………………… 7

1-6-5- روش گردآوری داده‌ها……………………………. 7

1-6-6- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات………………………………. 8

1-7- تعاریف واژه ها و اصطلاحات………………………………. 8

1-7-1- فرسودگی شغلی……………………………… 8

1-7-1-1-تعریف مفهومی……………………………… 8

1-7-1-2- تعریف عملیاتی……………………………… 9

1-7-2-سلامت روان……………………………… 9

1-7-2-1-تعریف مفهومی……………………………… 9

1-7-2-2- تعریف عملیاتی……………………………… 9

2- فصل دوم: پیشینه تحقیق و چارجوب نظری……………………… 11

2-1-مقدمه…………………………….. 11

2-2- مروری بر مهمترین نظریه‌های موجود…………………………….. 11

2-2-1- مدل انتظارات کار-کنترل…………………………….11

2-2-2- نظریه توازن میان میزان تلاش و پاداش……………………………. 12

2-2-3- تئوری حفظ منابع………………………….12

2-2-4- سایر نظریات………………………………. 13

2-3- فرسودگی شغلی……………………………… 13

2-3-1- مفهوم فرسودگی شغلی……………………………… 13

2-3-2-عوامل ایجادکننده فرسودگی شغلی……………………………… 14

2-3-2-1- عوامل فردی………………………………. 14

2-3-2-2- عوامل سازمانی……………………………… 15

2-3-2-3-  عوامل رابطه‌ای………………………………. 17

2-3-3- پیامدهای فرسودگی شغلی……………………………… 18

2-3-3-1-  پیامدهای جسمی……………………………… 18

2-3-3-2-پیامدهای روانی……………………………… 18

2-3-3-3- پیامدهای شغلی……………………………… 19

2-4- سلامت روان……………………………… 19

2-5- پیشینه تحقیق……………………………… 23

2-5-1- تحقیقات خارجی……………………………… 23

2-5-2-  تحقیقات داخلی……………………………… 24

2-6- خلاصه فصل……………………………… 25

3-فصل سوم: روس تحقیق………………………………. 28

3-1- نوع و روش تحقیق……………………………… 28

3-2- جامعه مورد مطالعه……………………………. 28

3-3- نمونه و روش نمونه‌گیری………………………………. 28

3-4- ابزار تحقیق……………………………… 29

3-4-1-مقیاس فرسودگی شغلی پینس و ارونسون………………….. 29

3-4-2- پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ…………………………… 30

3-5- شیوه انجام تحقیق……………………………… 30

3-5-1- روش گردآوری داده‌ها……………………………. 30

3-5-2- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات………………………………. 31

4-فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادها…………………………….. 33

4-1- مقدمه…………………………….. 33

4-2- یافته های توصیفی……………………………… 33

4-3- یافته های استنباطی……………………………… 36

4-4- آزمون فرضیه ها……………………………. 37

4-5- تحلیل های جانبی……………………………… 44

5-. فصل پنجم: نتیجه گیری، بحث و پیشنهادها………………… 48

5-1- مقدمه…………………………….. 48

5-2  بحث و نتیجه گیری………………………………. 48

5-3- محدودیت های پژوهش……………………………….. 50

5-4- پیشنهادات………………………………. 50

5-4-1-پیشنهادات پژوهشی……………………………… 50

5-4-2- پیشنهادات کاربردی………………………………. 51

منابع فارسی……………………………… 53

منابع لاتین……………………………… 57

پیوست الف- توضیحات و پرسش‌های دموگرافیک……………….. 63

پیوست ب- مقیاس فرسودگی شغلی پینس و ارونسون (BM)…………. 64

پیوست ج- پرسشنامه سلامت عمومی……………………………… 66

چکیده:

فشارهای ناشی از تضادهای منافع، دوره­های کاری پرمشغله و مانند آنها حسابرسی را تبدیل به شغلی تنش­زا می­کند؛ چنین تنش­هایی بر وجوه متعددی از زندگی و فعالیت­های حسابرسان تأثیر می­گذارند؛ سلامت جسمی و روانی فرد مورد تهدید واقع می­شود، زندگی شخصی و خانوادگی او تحت تأثیر قرار می­گیرد، روابط اجتماعی او در محل کار و بیرون از آن تضعیف می­گردد، انگیزه­ها و انرژی برای فعالیت­های شغلی کاهش می­یابد و در نهایت به تضعیف عملکرد شغلی می­انجامد. چنین پیامدهایی برای ادارات و سازمان‌ها تهدیدی جدی به شمار می­آیند. با این وجود تحقیقات اندکی تا کنون به مطالعه وضعیت شغلی حسابرسان از لحاظ مسائل ذکر شده پرداخته­اند. هدف این پژوهش بررسی وضعیت فرسودگی شغلی، سلامت روان و ارتباط میان این دو متغیر در حسابرسان، و مقایسه آن با پرستاران (به عنوان شغلی که بر اساس تحقیقات متعدد به وضوح تنش­زاست) می­باشد. به این منظور طی یک طرح پژوهشی پیمایشی، صد حسابرس و صد پرستار به ترتیب از میان جامعه حسابداران رسمی ایران، و سازمان نظام پرستاری ایران انتخاب شدند و دو پرسشنامه فرسودگی شغلی پینس و ارونسون، و سلامت عمومی گلدنبرگ را تکمیل نمودند؛ داده­های حاصل از طریق محاسبه ضریب همبستگی پیرسون و آزمون t تحلیل شد. نتایج نشان دادند که رابطه میان فرسودگی شغلی و سلامت روانی هم در حسابرسان و هم در پرستاران، معنی­دار و منفی است. اما تحلیل‌ها تفاوت معناداری را میان حسابرسان و پرستاران در فرسودگی و سلامت روانی آشکار نکردند. اگرچه به طور سنتی فرسودگی شغلی را بیشتر مختص به مشاغلی مانند پرستاری دانسته­اند که به خدمات بهداشتی و حمایتی اجتماعی مربوط هستند، اما نتایج این تحقیق نشان می­دهد که حسابرسان هم به همان میزان در معرض فرسودگی شغلی و مشکلات روانی ناشی از آن قرار دارند. بنابراین وضعیت فرسودگی شغلی و سلامت روانی حسابرسان موضوع مهمی است که باید مورد توجه مدیران و مراکز تصمیم­گیری قرار گیرد.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

سلامت روان به حالتی در فرد اشاره دارد که در آن، اختلالات و مشکلات روانی غایب­اند و عملکرد فرد در جنبه ­های مختلف زندگی، بهینه و سازگارانه است. سلامت روان، در کنار سلامت جسمی و اجتماعی، یکی از مهم­ترین عوامل تعیین­کننده­ی عملکرد شغلی فرد است. علاوه بر عملکرد کارکنان، نرخ بیماری، غیبت از محیط کار، تصادفات غیر مترقبه، جابه­جایی کارکنان، و همچنین بازده کاری و خلاقیت کارکنان، با سلامت روانی آنها ارتباطی قوی دارد (کاتینی و لوسیفورا[1]، 2013). از سوی دیگر، سلامت روان، خود از شرایط و عوامل محیط کار تأثیر می­پذیرد. نگرش کارکنان درباره­ی جوانب مختلف محیط کار، مانند حجم کار، شدت استرس­ها، و جایگاه کنترل، برای سلامت روان آنها تعیین­کننده است (ایزابل و کیتل[2]، 2004). علاوه بر این، وضعیت توازن مطالبات شغلی با میزان آزادی عمل کارکنان، و نیز چگونگی تعادل میان میزان تلاش کارکنان و پاداش دریافتی، بر وضعیت سلامت روان کارکنان مؤثر است (کاتینی، و لوسیفورا، 2013).

گاهی ممکن است عوامل یاد شده به همراه سایر عوامل تأثیرگذار، به گونه­ای در کنار هم قرار گیرند که روند فرسایشی مخربی را در زندگی کاری فرد ایجاد نمایند. به این ترتیب یکی از مشکلات فراگیر در محیط­های کاری که به عنوان یک عامل خطر مهم برای سلامت کارکنان درنظر گرفته می­ شود، فرسودگی شغلی[3] است. فرسودگی شغلی نوعی واکنش عاطفی به استرس درازمدت است و در خستگی هیجانی و فرسودگی جسمی و ذهنی نمود می­یابد (چنگ[4] و همکاران، 2013؛ لی[5] و همکاران، 2013). عوارض فرسودگی شغلی، سلامت جسمی و روانی فرد را در معرض خطر قرار می­دهد و منجر به کاهش عملکرد فردی می­شود؛ علاوه بر این، نشانه­ها و عوارض فرسودگی شغلی، می­تواند برای دیگران نیز مشکل­ساز باشد (نوبخت و اولیایی، 1391). با توجه به تفاوت شرایط فضای کاری در مشاغل مختلف، طبیعی است که میزان بروز فرسودگی شغلی، و نیز میزان سلامت روانی افرادی که مشاغل مختلفی دارند، متفاوت باشد.

2-1- بیان مسأله

فرسودگی شغلی یک مجموعه از نشانه­ها است که گستره وسیعی از زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ گستره­ای که بر اساس نتایج تحقیقات، وجوه متعدد جسمانی، روانی و اجتماعی فرد را دربر می‌گیرد. اختلالات گوارشی، مشکلات خواب، دردهای عضلانی، سردرد، و افزایش آسیب­پذیری نسبت به بیماری­ها به­ویژه سرماخوردگی و آنفلوانزا می­توانند عوارضی از فرسودگی شغلی باشند که در جسم فرد ظهور می­یابد (ماسلاچ و گلدبرگ[1]، 1998). آثار فرسودگی شغلی در وضعیت روانی به شکل درماندگی، احساس بی­کفایتی و عدم اعتماد به نفس، افسردگی، احساس گناه مزمن و خشم جلوه می­کند (کالبرس و فوگارتی[2]، 2005). در عرصه­ی روابط اجتماعی نیز فرسودگی شغلی با پاسخ منفی و غیرهمدلانه­ی فرد به مراجعان، داشتن دید بدبینانه به دیگران، کاهش حالات مثبت روانی مثل صمیمیت، رعایت اخلاق حرفه­ای و اجتماعی، فروتنی، و ادب، و همچنین مشکلات خانوادگی همراه است (عبدی ماسوله و همکاران، 1386؛ علوی و جنتی­فرد، 1388؛ شاکری­نیا، 1391). چنین عوارضی در مجموع باعث می­شود تا فرد نتواند وظایف کاری خود را به درستی و دقت انجام دهد؛ اهمیت کار برای او کاهش می­یابد، انواع فرار و غیبت از کار را در پیش می­گیرد و در مجموع از کیفیت عملکرد فرد کاسته می­شود (لارسون[3] و همکاران، 2004). چنین ابعاد گسترده­ای نشان­دهنده اهمیت فرسودگی شغلی در وضعیت مشاغل و سازمان­ها و لزوم توجه به آن است.

سلامت روان نیز یکی از عوامل مهمی است که در میان متغیرهای درگیر در عملکرد شغلی مطرح می‌باشد. تحقیقات بسیاری رابطه سلامت روان و وضعیت شغلی را مورد بررسی قرار داده­اند. از جمله بر اساس تحقیق کاراسک و تورز[4] (1990)، داشتن کنترل کم در اجرای کارها و انتظارات بالای کاری از کارمند، مشکلات سلامت عمومی را به دنبال دارد. همچنین فشار کاری منجر به افزایش محسوس اختلالات روانی همچون افسردگی و اضطراب در کارکنان می­گردد (استانفیلد و کندی[5]، 2006؛ وانگ[6] و همکاران، 2008). ویسی و همکاران (1379) نیز بیان می­دارند که استرس شغلی بر میزان رضایت­مندی از شغل و سلامت روان کارکنان اثر منفی دارد.

نگاهی به عوارض ذکر شده برای فرسودگی شغلی نشان می­دهد که صرف نظر از عملکرد شغلی، آن­چه در روند فرسودگی تخریب می­شود، سلامت روانی فرد است؛ پژوهش­های صورت گرفته در این زمینه نیز نشان می­دهند که بین فرسودگی شغلی و سلامت روانی کارکنان رابطه وجود دارد (شاکری­نیا، 1391؛ علوی و جنتی­فرد، 1388؛ عبدی ماسوله، و دیگران، 1386؛ نجفی، صولتی، فروزبخش، 1379).

علی­رغم آن­که به طور کلی میان فرسودگی شغلی و سلامت روانی رابطه وجود دارد، اما وضعیت متغیرهای درگیر در این رابطه در مشاغل مختلف، متفاوت است. از دیرباز تحقیقات متعددی نشان داده­اند که بیشترین فرسودگی شغلی مربوط به مشاغلی است که با انسان­ها سر و کار داشته و جزو حرف خدمات اجتماعی محسوب می­شوند. این مساله ناشی از مواجهه­ی هر روزه­ی این افراد با شرایط پراسترس و فقدان شرایط مثبت در محیط کار است؛ از این­رو پرستاران، معلمین، مشاوران، روان­شناسان، مددکاران اجتماعی، نیروهای پلیس و غیره جزء افرادی شناخته شده­اند که در معرض فرسودگی شغلی قرار می­گیرند (نوبخت و اولیائی، 1391). اما این نگاه در حال تغییر به نظر می­رسد؛ امروزه فرسودگی شغلی در مشاغل متعددی از مشاغل نظامی گرفته (رزی[7]، و دیگران، 2012) تا کارمندان اداری (ملک­آرا، 1388)، و از استادان دانشگاهی تا مشاغل فنی (اسدی، برجعلی و جمهری، 1386) و حتی در شغل فرش­بافی (علوی و جنتی­فرد، 1388) مورد بررسی قرار گرفته و بر اهمیت آن تأکید شده است. 

حسابرسی معمولاً یک حرفه پراسترس بوده است: دوره­های پرمشغله، ضرب­العجل مطالبات، زمان محدود برای زندگی شخصی؛ بنابراین قاعدتاً فرسودگی شغلی در میان حسابرسان معمول است (فوگارتی و یولیس[8]، 2000؛ هردا و لاول[9]، 2012). در زمینه­ی وضعیت فرسودگی شغلی در مشاغل حسابرسی هم تحقیقاتی انجام شده که البته حجم اندکی دارد. بر اساس این تحقیقات، فرسودگی شغلی در میان حسابرسان می­تواند قابل توجه باشد؛ به نظر می­رسد در میان متغیرهای زمینه­ساز فرسودگی شغلی در بین حسابرسان، عوامل محیطی و حجم کار از اهمیت بیشتری برخوردارند و با فرسودگی، کاهش کیفیت کار، و مشکلات روانی رابطه­ی مثبت دارند. در عین حال زن بودن، تجرد، و عدم استخدام رسمی عواملی است که منجر به آسیب­پذیری بیشتر نسبت به فرسودگی می­شوند (لارسونو همکاران، 2004؛ کالبرس و فوگارتی، 2005؛ لوپز، و پیترز[10]، 2012؛ باقرپور، ساعی و شعنی، 1391). همچنین جستجو در ادبیات پژوهشی مربوطه در جامعه­ی ایرانی، از کمیاب بودن چنین پژوهش­هایی به­ویژه در زمینه­ی شغل حسابرسی حکایت دارد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه کلیک کنید