پایان نامه با موضوع طرح در كاشيهاي ايراني


كاشيها يكي از قديميترين و گسترده ترين فرم تزئينات معماري است كه در سرتاسر دنياي اسلامي به كار برده مي شود. در ايران در طول حكومتهاي ايلخاني، تيموري و صفويه اين هنر تزئيني به اوج تحول و توسعه خود رسيد.

از هنگام ابداع كاشي و در ادوار گذشته، كاشيكاري به نحو گسترده اي براي جلوه بخشيدن به سطوح بناهاي ايران مورد استفاده قرار مي گرفت. در دورة اسلامي ايران، بهره جستن از كاشي براي تزئين سطوح داخلي و خارجي اماكن مذهبي، كاخهاي سلطنتي و اقامتگاههاي شخصيتهاي متمول و با نفوذ، فراوان به چشم مي خورد.

“معبد چغازنبيل” واقع در خوزستان؛ از جمله مكانهايي است كه نخستين كاشيهاي ايراني در آن يافت شده اند. اين كاشي ها، از نوع كاشيهاي ديواره اي لعابدار بوده و به شكل مربع قالبريزي شده اند و در ميان برخي از آنها برجسته كاري به چشم مي خورد. تاريخ توليد اين نوع كاشي ها،‌ قرن سيزدهم ق م تخمين زده شده است. در “سوزا”ي لرستان تعدادي كاشي چهارگوش با نقشهاي برجسته يافت شده كه تاريخ توليد آنها به قرنهاي دوازدهم تا هفتم ق م باز مي گردد.

اين كاشي ها با مينا رنگ آميزي شده و اشكال حيوانات و اجنة بالدار را نمايش مي دهند. در منطقة “باباجان تپه” لرستان، كاشيهاي مربع شكلي كه احتمالاً متعلق به سقفهاي بناها بوده، يافت شده اند. توليد آنها را مي توان به قرن هشتم ق م نسبت داد. مادة اصلي اين نوع كاشي ها گل رس پخته شده است و طرحهايي هندسي قرمزرنگي بر آنها نقش بسته‌اند. اما،‌اين روند موفقيت گذرا مي نمايد. زيرا علي رغم رواج چشمگيري كه اين كاشي ها در آغاز داشته، به مرور زمان با تنزل محبوبيت رو به رو گشتند. و در مقابل ، آنچه كه عناصر تزئيني معماري دوران هخامنشي و ساساني را تشكيل مي داده، آجرهاي لعابدار، گچ بريهاي رنگارنگ، سنگهاي حكاكي شده، ديواره نگاره ها – نقاشيهاي ديواري – و موزائيكهاي مرمرين مي شده است.

تا دو قرن پس از ظهور اسلام در منطقه بين النهرين شاهدي بر رواج صنعت كاشيكاري نداريم. و تنها در اين زمان يعني اواسط قرن نهم / سوم در اين ناحيه هنر كاشيكاري احيا شده و رواجي دوباره يافت. در حفاريهاي شهر “سامره” – پايتخت سلسله عباسيان بين سالهاي 836/222 تا 883/270 بخشي از يك كاشي چهارگوش چند رنگ لعابدار كه طرحي از يك پرنده را در برداشته، به دست آمده است. از جمله كاشيهايي كه توسط سفالگران شهر سامره توليد و به كشور تونس صادر مي‌شد، مي‌توان به تعداد صد و پنجاه كاشي چهارگوش چند رنگ و لعابدار اشاره كرد كه هنوز در اطراف بالاترين قسمت محراب “مسجد جامع قيروان” قابل مشاهده اند.

براي دانلود متن کامل پايان نامه اينجا کليک کنيد